Een psychologische thriller over identiteit en bewustzijn

Rik van Maarseveen is een jonge psycholoog die promotieonderzoek doet naar het bedienen van slimme machines door middel van hersensturing. Zijn proefpersonen moeten zichzelf daarbij loslaten en één worden met een telerobot. Na een aantal sessies krijgen zij echter ernstige psychische problemen bij het terugkeren naar hun eigen lichaam. Rik ziet zijn onderzoek hierdoor mislukken en is wanhopig. Dan ontmoet hij Lisa Pallenberg, een actrice die zich moeiteloos verplaatst in de meest uiteenlopende personages en gedaantes. Rik krijgt hoop bij Lisa een oplossing te vinden voor de problemen met zijn proefpersonen, maar zij verdwijnt spoorloos. De speurtocht naar Lisa brengt Rik bij de ooit beroemde portretfotograaf Taco Noorda. Een portret van de hand van Noorda maakt je buitengewoon succesvol, maar na verloop van enige jaren kwijn je weg. Meerdere geportretteerden pleegden uiteindelijk zelfmoord. Rik ontdekt dat Lisa op tragische wijze verbonden is met Noorda en zijn fotografie.

Geen science fiction

Het klinkt als science fiction, maar telerobots en andere slimme machines komen we al jaren tegen in de krant en zelfs in het echt. Ook speelt het verhaal zich niet af op een ruimteschip, maar heel herkenbaar in het Nederland van deze tijd. Hoofdpersoon Rik is verbonden aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, evenals zijn charismatische, weinig scrupuleuze promotor, professor Guido Hartman. Rik woont hartje stad Rotterdam op een omgebouwd binnenvaartschip in het Haringvliet. Zijn lab is gevestigd in de loods van de voormalige scheepswerf RDM Rotterdam op Heijplaat. Verder komt de Veerhaven voorbij en vindt er een feest plaats op de SS Rotterdam. De tweede helft van het verhaal speelt zich af in de stad Groningen en op Schiermonnikoog. Vanuit het schip in de Noorderhaven, waarop Rik en zijn vrienden logeren, worden ‘uitstapjes’ gemaakt naar De Drie Gezusters, Het Pakhuis en De Spieghels in de binnenstad van Groningen, en naar Hotel Van der Werff op Schiermonnikoog.

Geen traditionele thriller

Alias Lisa is een thriller in de zin dat het een spannend, plotgedreven verhaal is. Maar het is geen thriller volgens de gangbare opzet, met een lijk op de eerste pagina en geweld, achtervolgingen en misleidende sporen tot aan de ontknoping. Strikt genomen is het een combinatie van klassieke tragedie en intrige. Het is een klassieke tragedie omdat de verwikkelingen het gevolg zijn van omstandigheden (shit happens), oftewel het noodlot, en niet van kwalijke drijfveren. Verder is het een intrige, omdat het verhaal een wat duistere sfeer heeft en lang niet alle vragen tot klaarheid wordt gebracht. Maar als het goed is, zul je het wel een intrigerend verhaal vinden. Misschien moet ik nog eens een prijsvraag houden wie alle klassieke thema’s die erin zitten kan aanwijzen. Alias Lisa is een prequel van de in ontwikkeling zijnde romancyclus De Grote Migratie.